Talent, wat is dat toch? Als je enkele woordenboeken en encyclopedieën raadpleegt, blijken de definities divers. Waar de een spreekt van aangeboren vaardigheden, spreekt de ander van ontwikkelde gaven. Als we uitgaan van aangeboren vaardigheden, betekent dit dat je zonder een aangeboren vaardigheid, bijvoorbeeld rekenen, geen rekenwonder zou kunnen worden. Dat betwijfel ik. Ik denk dat ontwikkelde gaven beter past. Dat werd gestaafd door het lezen van een boek over neurologie.

Volgens dat boek beschikt iedereen over enorme mogelijkheden om concertpianist, operazanger, schrijver of techneut te worden. De genen bepalen een deel, je aanleg. Maar door iets vaak te doen en gericht te trainen is iedereen in potentie talentvol op ieder gebied. Je hersenen blijken een complexe set te zijn van verbindingen die je gehele leven zich aanpassen aan de omstandigheden. “Ik kan dit niet”, heeft niets te maken met werkelijk niet kunnen, je hebt dit deel van je hersenen alleen nog niet goed gebruikt. Het mooie is, dat de gebieden die je wel regelmatig aanspreekt, zelfs groter zijn dan de gebieden die je niet aanspreekt. Maar ga je ongebruikte gebieden wel gebruiken, dan groeit dit deel in fysieke omvang en neemt een ander deel vermoedelijk weer af. Aangrenzende hersengebieden doen ook vaak aan “landjepik”, wat direct de fantoomverschijnselen verklaart. Is bijvoorbeeld je voet geamputeerd en zit dit deel naast het gebied dat de geslachtsdelen reflecteert, dan kan het dus zijn dat je een orgasme ervaart in de grote teen die je niet meer hebt. Het deel van de hersenen dat de geslachtsdelen vertegenwoordigt, heeft het deel van je voeten veroverd en zo is het mogelijk dat je hersenen de vertaling maken naar dit vreemde verschijnsel.

Je hoeft gelukkig geen voeten te amputeren of je ogen uit te schakelen om iets nieuws te leren. Je kunt door gericht oefenen en trainen vaardig worden in dingen waarvan je nog niet wist dat je dit zou kunnen. Ik raak er meer en meer van overtuigd dat mensen in hun diepere bewustzijn zelfs precies weten wat hun talenten zijn. Maar je kunt je helaas nog steeds niet presenteren bij je nieuwe werkgever als journalist als je nog nooit iets hebt gepubliceerd of onderzoek hebt gedaan. Ook als je van binnen weet dat je hierin zult uitblinken. Naar talent wordt niet gevraagd, wel naar wat je al eerder deed en wat je hebt geleerd. Ik veronderstel dat ieders unieke set aan ervaringen, kennis, kunde, zintuiglijke waarnemingen, spiritualiteit, sociale context en andere relevante zaken, ervoor zorgen dat mensen ook talentvol kunnen zijn zonder gerichte oefening of training. Gewoon, omdat ze “het” hebben. Maar is dat natuurlijke aanleg? Of hebben we andere hersengebieden zodanig gebruikt, dat je parallel talent aan het ontwikkelen bent op een ander terrein? Ik denk dat dit laatste het geval is, aangeboren aanleg of niet. Als je veel moet rekenen, bijvoorbeeld de caissières van weleer die alles uit hun hoofd deden, dan ontwikkel je vermoedelijk ook het talent om hoofd boekhouding te worden. Maar ze zien je al aankomen bij je sollicitatie…

Het gekke is, dat wij kinderen vaak uitnodigen om iets te doen wat ze nooit eerder deden. We juichen het toe en vragen om méér. Maar als we in een beslissende positie verkeren als werkgever, dan blijken we ineens alleen nog maar te vertrouwen op mensen die al hebben bewezen dat zij ergens goed in zijn. De meeste werkgevers dan, er zijn uitzonderingen.

Ik geloof erin dat je mensen “aan” kunt zetten en dat er dan een proces op gang komt, waarbij ze nieuwe talenten de ruimte geven, ermee oefenen en uiteindelijk gaan uitblinken. Ergens gedurende dit proces, beginnen mensen die “aan” staan te voelen dat zij iets kunnen wat ze eigenlijk nog nooit gedaan hebben. Kijk maar naar kinderen; als ze eenmaal lopen, staat de motoriek zodanig aan, dat zij ook snel gaan klimmen, springen en rennen. Ze doen dit door af te kijken en voelen vermoedelijk van binnen dat zij dezelfde sprong kunnen maken. Soms gaat het mis, vallen en opstaan, maar uiteindelijk kunnen ze het door oefening en training. Daar zou een kind nooit aan beginnen als zij niet diep van binnen weten dat ze er klaar voor zijn. Mijn man is er ook zo een, die kan met een kinderlijke onbevangenheid nieuwe dingen doen. Skiën bijvoorbeeld. Hij had het nog nooit gedaan, maar voelt in hoe het moet zijn en gaat dan meteen van de rode piste af, als volleerd skiër. Is dat natuurlijke aanleg voor skiën? Misschien. Ik acht de kans groter dat hij “aan” staat door fysieke training in andere sporten en parallel het skiën heeft geleerd zonder dit feitelijk te doen. Wat het ook is, talent of training, het bewijst in ieder geval dat niets te moeilijk is voor leken! Je moet alleen even de “aan-knop” vinden. Het zou mooi zijn als we in ons werkende leven al onze talenten mogen gebruiken en daadwerkelijk sprongen mogen maken die in een “normaal” carrièrepad niet mogelijk zijn. Maar ja, hoe zet je dit nou weer op je curriculum vitae? Afschaffen is mijn devies, in de netwerkmaatschappij van nu kunnen we gewoon met iedereen praten, chatten, mailen en skypen en zodoende besluiten of je met iemand in zee gaat. Omdat er sprake is van talent en een klik.